Dubbele Gründlichkeit in Hannover

Toch weer een sterk staaltje Duitse Gründlichkeit, dacht ik. Alles zo goed geregeld in dit land. Wat was er aan de hand? Bij binnenkomst in station Hannover stond de trein even stil. "We zijn te vroeg, er staat nog een trein voor ons te wachten", liet de conducteur ons weten. Te vroeg, geweldig, kom daar eens om in ons land met al zijn vertragingen, dacht ik. Een gevoel van bewondering voor onze oosterburen maakte zich van mij meester.


Op station Hannover moest ik overstappen, ik snelde naar mijn trein op een ander perron. Niet de trein die ik gereserveerd had, maar een treintje eerder. Moet kunnen, was mij verzekerd, gewoon even vooraf bij de conducteur melden. Die vond de zaak te onbenullig voor woorden en knikte slechts minzaam. Na een klein kwartier kwam een vrouwelijke collega van deze man de kaartjes controleren. In mijn beste Duits, nog steeds van een behoorlijk steenkolen gehalte, legde ik haar de situatie uit. En terwijl ik dat deed was ik trots op mijn Duits en trots op mezelf, ik mocht er wezen. Maar hoe meer mijn zelfrespect steeg, hoe strenger die Duitse juffrouw keek. Ze schreeuwde nog net geen raus, maar haar boodschap had wel die strekking. Mijn zelfrespect daalde net zo snel als het gekomen was. Ik droop af bij het volgende station, hoewel ik vond dat ik er nog steeds wezen mocht.

De Duitse Gründlichkeit, er zitten meerdere kanten aan.



Paul Strijp, 29 juni 2017

Breitner en Israels ruziën aan het Oosterpark

Het Witsenhuis aan het Oosterpark 82 in Amsterdam. Statig herenhuis, voormalig atelier van de schilder Willem Witsen, voormalig woonhuis ook van Marga Minco en Thomas Rosenboom.


Witsen maakte deel uit van de schilderbeweging van de Tachtigers. Daartoe behoorden ook Breitner en Israels. Zij huurden de onder- en bovenverdieping en schilderden de arbeiders in de stad, vaak vrouwen. Die gaven ze dierlijke trekken en extra lelijke gezichten. Ook herintroduceerden zij het naakt in de schilderkunst. Hun vrouwen straalden een seksualiteit uit die voorheen ontbrak.


Deze geestverwantschap kon niet verhullen dat het kon knetteren tussen beiden. Er ontstond onenigheid toen Breitner Israels ervan beschuldigde zijn modellen in te pikken. Maar toen Israels een schilderij van Breitner in een etalage zag hangen, erkende hij in Breitner zijn meerdere.

"Ik dacht, ik schei ermee uit, tegen zulk werk is toch niet op te schilderen. (...) Het is toch een verdomde geschiedenis dat ik juist met die vent die ik juist zoo nodig had nooit heb kunnen opschieten."

Een ultieme verzuchting. Je hoort de vrede terugkeren daar aan het Oosterpark nummer 82.

(Bron: tentoonstelling Rumoer in de stad, Gemeentemuseum Den Haag, voorjaar 2017)

Verdacht door het verlenen van voorrang

Een beetje Amsterdammer zal het herkennen. Het oversteken op een zebrapad in het centrum van de hoofdstad staat gelijk aan harakiri. Pure zelfmoord. Niet doen dus. Vanuit deze wetenschap verleende ik als fietser de afgelopen week die voorrang dan maar uit eigen beweging aan een aantal voetgangers bij een zebra. Die mensen moeten toch een keer over. Een andere fietser, een vrouw van ongeveer dezelfde leeftijd schat ik, volgde mijn voorbeeld. Wij voelden ons weldoeners voor de mensheid, wij vonden dat we wel een standbeeldje verdienden.

Het tegendeel bleek het geval. Een wantrouwende blik van die voetgangers was ons deel. Alsof we twee ontsnapte verdachten waren die snel weer voor een psychische behandeling opgenomen moesten worden. Dit kon niet kloppen, voorrang verlenen in Amsterdam, dit moest snel aangepakt worden. Een bedankje heb ik niet kunnen ontdekken.


Wij keken elkaar aan, wisselden geen woorden maar fietsten met dezelfde glimlach op ons gezicht verder.


Paul Strijp, 25 juni 2017

Ervaringen met een vluchteling (6): over de beschikbaarheid van toiletten

Daar stond ik dan. Op bezoek bij een Syrische vluchteling met zijn twee kinderen. Klassieke vluchtgeschiedenis: barre tocht door de woestijn en vervolgens met een bootje de Middellandse Zee over. Zeven maanden later al in het bezit van een verblijfsvergunning. In onze termen een èchte vluchteling: een man die bij terugkeer naar zijn land van herkomst te vrezen heeft voor zijn leven.

Door ziekte kon ons gezamenlijke reisje uiteindelijk niet doorgaan. Maar ach, wat had hij zich er op verheugd. Al weken had ik hem gek gemaakt met mijn aankondiging dat we samen naar indoor-atletiekwedstrijden in Apeldoorn zouden gaan. In een grote hal, met wedstrijden op topniveau. Zijn ogen verrieden lust. Ja, daar had hij veel zin in. Dat had hij in Syrië, waar hij zelf toch ook veel aan sport had gedaan, nooit eerder meegemaakt.

"Zijn in die hal ook toiletten?", vroeg hij plots doodserieus.

Paul Strijp, 22 februari 2017

Leve de zorg in Nederland!

Je realiseert je het pas als je weer thuis bent. Als de medische ervaringen van die dag aan je voorbij flitsen. 's Ochtends naar de huisarts. Die je vriendelijk en snel behandelt, je klachten niet helemaal vertrouwt en je doorverwijst. Diezelfde dag kun je nog ergens terecht!

De jongen aan de receptie van het Onze Lieve Vrouwe Gasthuis (OLVG) stelt je op je gemak, maakt een grapje en verricht snel een aantal administratieve handelingen. Naast de juffrouw die het bloedonderzoek verricht loopt een klokje mee. Ik lees ergens het woord "transactietijd". Kennelijk moet ze dat onderzoek binnen een zekere tijd uitvoeren, bij mij redt ze het binnen drie minuten. Die hele machine loopt gesmeerd, over vriendelijkheid heb ik evenmin te klagen. Bij het röntgenonderzoek stond ik binnen vijf minuten weer aangekleed en wel buiten.

Ondertussen kijk je om je heen in dat OLVG. Wat een mensenmassa loopt daar rond. Het beweegt zich allemaal soepel, doelgericht en ontspannen.

Er wordt veel geklaagd over de zorg in ons land. Na een dagje als vandaag prijs ik mij zo ontzettend gelukkig dat ik in Nederland woon.

Paul Strijp, 21 februari 2017

Identiteit kwijt naast Ed

Zij had niet zo maar voor hem gekozen. Neen, zij was voor hem gevallen vanwege zijn avontuurlijke karakter. Niet zeggen dat je graag samen een wereldreis zou willen maken, maar dat gewoon doen. Naar Zuid-Afrika, naar Japan, naar vele andere landen. En dat terwijl ze samen geen cent te makken hadden. Hij verloor zich ondertussen aan zijn passie, fotograferen.


Never a dull moment met Ed. Zo veel wordt wel duidelijk bij een bezoek aan de tentoonstelling De Verliefde Camera in het Stedelijk Museum in Amsterdam. Gewijd aan het werk van Ed van der Elsken. Met daarin overigens ook onvervalste foto's van het Amsterdam van de jaren zestig en zeventig.

Maar hoe spannend dat avontuurlijke bestaan met Ed ook was, plots was het over en uit voor haar. Gerda van der Veen sprak vrijuit. "Ik verloor mijn identiteit naast Ed. Hij was altijd The Important One met de grote O. Ik besloot bij hem weg te gaan". Na ampel beraad, dat dan weer wel.

Leven met een groot kunstenaar is kennelijk als leven in de schaduw van een grote eik. Daar valt geen licht, daar kun je niet groeien.


Paul Strijp, 5 februari 2017

(bronnen: foto's genomen tijdens tentoonstelling De Verliefde Camera, Stedelijk Museum Amsterdam)

Ervaringen met een vluchteling (5): over brieven van instanties

Daar stond ik dan. Op bezoek bij een Syrische vluchteling met zijn twee kinderen. Klassieke vluchtgeschiedenis: barre tocht door de woestijn en vervolgens met een bootje de Middellandse Zee over. Zeven maanden later al in het bezit van een verblijfsvergunning. In onze termen een èchte vluchteling: een man die bij terugkeer naar zijn land van herkomst te vrezen heeft voor zijn leven.


Hulpeloos liet hij mij weer een brief van een Nederlandse instantie zien. Wat moest hij daarmee? Een brief van de gemeente deze keer. Ik ging er eens goed voor zitten, want zoveel wist ik inmiddels wel: brieven van instanties houden niet altijd rekening met het taalniveau van vluchtelingen. Sterker, zelfs voor Nederlanders zijn die brieven soms een opgave.

De redenering van de gemeente liep als volgt. U heeft een bijstandsuitkering. Ja, dat klopte en ja dat begreep onze vluchteling. Die krijgt u natuurlijk niet zo maar, daar moet u wel wat voor doen! Check, begrepen. U moet de Nederlandse taal beheersen en als u dat niet doet, nou, dan moet u uw best doen om die taal snel te spreken. Wazige blik van onze Syrische vriend, maar ik legde hem uit dat dit alleszins redelijk was. Welnu, we hebben eens in uw dossier gekeken en vastgesteld dat u geen enkel door ons erkend diploma bezit. De spanning in de huiskamer liep op. Het werd stil, ik moest zelf ook even slikken. Het zou toch niet zo zijn dat hij zijn uitkering zou verliezen. Ik kon zijn ongerustheid dus niet wegnemen. U moet aan de bak en een examen afleggen. Ok, met de voorbereiding daarvan was de beste man al lang bezig.


De sleutelvraag is natuurlijk: en wat gebeurt er als mijnheer dat examen niet behaalt? Heeft dat consequenties voor zijn uitkering? Die vraag werd nergens beantwoord. Maar zie daar. Ergens verstopt in de brief stond een essentieel zinnetje. "Alleen als blijkt dat u niet bereid bent om moeite te doen voor het leren van de taal, kan op termijn de uitkering verlaagd of zelfs beëindigd worden". Hoe en wanneer de gemeente gaat toetsen of mijnheer zijn best doet? Geen woord daarover.


Met dezelfde hulpeloosheid keek hij me weer aan. "Mijn zoon weet dat ik mijn best doe".


Paul Strijp, 25 januari 2017