Breitner is kleur

 

Van paarden.

Anatomische spierstudie van een paard (1876 - 1880)

De Gele Rijders (1885 - 1886)

Via het vrouwelijk naakt.

Model zoekt haar kleren bijeen (1893)

Naar het alledaagse leven in Amsterdam, in de schemering en de nacht.

Brug met regen (1887)

Als vertegenwoordiger van de Tachtigers staat Breitner (1857 - 1923) vooral bekend als de schilder van Amsterdam. Maar wat blijkt? Vanaf 1883 gaat het Breitner niet meer om onderwerpen of thema's. Deze vormen niet langer het Leitmotiv in zijn werk, maar zijn slechts middelen om iets anders tot uitdrukking te brengen: zijn voorliefde voor kleurgebruik en kleurencombinaties. En dan vooral van de kleuren blauw, rood en geel. Die inspireren hem.

Naar de markt (1896 - 1897)

'De techniek is bij hem geen hoofdzaak evenmin als het onderwerp. Vóór alles ziet Breitner kleur, - toon.' Aldus Cornelis Verster, een kunstenaar uit Hilversum. De echtgenote van Breitner, Marie Jordan, zal er blij mee zijn geweest. Zij was not amused over al dat naaktgedoe. En had hem al eens verboden om dat deel van zijn oeuvre te exposeren op een grote overzichtstentoonstelling van de kunstenaarsvereniging Arti et Amicitiae.

Paul Strijp, 14 juli 2024

(Tentoonstelling gezien in juli 2024 in Singer in Laren)

Breitner en Israels ruziën aan het Oosterpark

Het Witsenhuis aan het Oosterpark 82 in Amsterdam. Statig herenhuis, voormalig atelier van de schilder Willem Witsen, voormalig woonhuis ook van Marga Minco en Thomas Rosenboom.


Witsen maakte deel uit van de schilderbeweging van de Tachtigers. Daartoe behoorden ook Breitner en Israels. Zij huurden de onder- en bovenverdieping en schilderden de arbeiders in de stad, vaak vrouwen. Die gaven ze dierlijke trekken en extra lelijke gezichten. Ook herintroduceerden zij het naakt in de schilderkunst. Hun vrouwen straalden een seksualiteit uit die voorheen ontbrak.


Deze geestverwantschap kon niet verhullen dat het kon knetteren tussen beiden. Er ontstond onenigheid toen Breitner Israels ervan beschuldigde zijn modellen in te pikken. Maar toen Israels een schilderij van Breitner in een etalage zag hangen, erkende hij in Breitner zijn meerdere.

"Ik dacht, ik schei ermee uit, tegen zulk werk is toch niet op te schilderen. (...) Het is toch een verdomde geschiedenis dat ik juist met die vent die ik juist zoo nodig had nooit heb kunnen opschieten."

Een ultieme verzuchting. Je hoort de vrede terugkeren daar aan het Oosterpark nummer 82.

(Bron: tentoonstelling Rumoer in de stad, Gemeentemuseum Den Haag, voorjaar 2017)