Kandinsky wilde helemaal geen jurist worden

Mit dem schwarzen Bogen (1912)

Op zijn dertigste verliet hij zijn geboorteland Rusland. Een universitaire carrière liet hij daarmee schieten. Want Wassily Kandinsky (1866 Moskou - 1944 Parijs) wilde kunstenaar worden, géén wetenschapper of jurist. Hij wilde zijn werk in vrijheid kunnen beoefenen.

Kandinsky zat niet stil en maakte studiereizen naar Nederland, Frankrijk en Duitsland. In ons land bezocht hij onder andere Rotterdam, Amsterdam, Den Haag en Haarlem. Maar ook kleinere plaatsjes zoals Edam, Marken en Broek in Waterland. Deze inspireerden hem tot het maken van schilderijen in de openlucht.

  

Samstag Abend (Holland) (1904) 

Dat was nog een schilderij van de 'echte' werkelijkheid, zou je kunnen zeggen. Die richting liet hij daarna los. Kandinsky werd de grondlegger van de autonome kunst, de kunst van de abstracties die juist van die werkelijkheid bevrijd was. In München legt hij de basis voor een nieuwe expressieve schilderstijl met brede penseelstreken die samenkomen in kleurrijke vlakken. Deze stijl ontwikkelt hij door in de jaren die volgen. 

Bild mit dem roten Fleck (1914)

Im Grau (1919)

Auf weiss II (1923)

Accord réciproque (1942)

Kandinsky volgde zijn hart, zijn innerlijke drijfveren. In plaats van een leven als verpieterde jurist in een kamer van een groot universiteitsgebouw in Rusland, koos hij ervoor om de wereld te ontdekken. Om op verschillende plaatsen inspiratie op te doen en zich als schilder te ontwikkelen.

Het resultaat is complex en adembenemend tegelijk. 

Paul Strijp, 14 juli 2024

(Tentoonstelling bezocht in juli 2024 in H'ART Museum in Amsterdam)   

Breitner is kleur

 

Van paarden.

Anatomische spierstudie van een paard (1876 - 1880)

De Gele Rijders (1885 - 1886)

Via het vrouwelijk naakt.

Model zoekt haar kleren bijeen (1893)

Naar het alledaagse leven in Amsterdam, in de schemering en de nacht.

Brug met regen (1887)

Als vertegenwoordiger van de Tachtigers staat Breitner (1857 - 1923) vooral bekend als de schilder van Amsterdam. Maar wat blijkt? Vanaf 1883 gaat het Breitner niet meer om onderwerpen of thema's. Deze vormen niet langer het Leitmotiv in zijn werk, maar zijn slechts middelen om iets anders tot uitdrukking te brengen: zijn voorliefde voor kleurgebruik en kleurencombinaties. En dan vooral van de kleuren blauw, rood en geel. Die inspireren hem.

Naar de markt (1896 - 1897)

'De techniek is bij hem geen hoofdzaak evenmin als het onderwerp. Vóór alles ziet Breitner kleur, - toon.' Aldus Cornelis Verster, een kunstenaar uit Hilversum. De echtgenote van Breitner, Marie Jordan, zal er blij mee zijn geweest. Zij was not amused over al dat naaktgedoe. En had hem al eens verboden om dat deel van zijn oeuvre te exposeren op een grote overzichtstentoonstelling van de kunstenaarsvereniging Arti et Amicitiae.

Paul Strijp, 14 juli 2024

(Tentoonstelling gezien in juli 2024 in Singer in Laren)

Abraham Kef maakte brie voor de rijke dames

Abraham Kef. Een begrip voor veel Amsterdammers. Kef was een flamboyante kaasboer en een verhalenverteller. De man had een grote passie voor rauwmelkse kazen van kleine producenten. Rauwmelks betekent dat de melk niet verhit wordt vóór de verwerking tot kaas. In 1953 opende hij zijn kaaswinkel in de Marnixstraat.

Regelmatig hield hij proeverijen. Dat waren beslist geen massabijeenkomsten. Brie bijvoorbeeld, tegenwoordig in grote hoeveelheden verkrijgbaar bij alle supermarkten, was in die tijd een luxeproduct. Voorbestemd voor de chique dames.

 

Kef zou eens moeten weten. Inmiddels zijn er drie fromagerieën onder zijn naam in de hoofdstad. Nog steeds met proeverijen. Die zijn zeer aan te bevelen.

 

Abraham Kef

(foto's overgenomen van wand van fromagerie Kef aan het Van der Pekplein)

En vergeet dan vooral niet de kobunderkaas uit Drenthe te vragen.

Paul Strijp, 13 juli 2024

De afgehaakten in Maastricht gaan niet naar André Rieu, maar naar John Tana

De mensen in deze wijk gaan niet naar een concert van André Rieu. Of naar het Preuvenemint, het grootste culinaire openluchtfestival van de Benelux. Aldus Josse de Voogd, electoraal geograaf. Hij heeft het over de mensen in het westen van de stad Maastricht. Daar liggen de parochiewijken, na de Tweede Wereldoorlog uit de grond gestampt om de inwoners te verheffen en opnieuw op te voeden. Met als ultieme doel: voorkomen dat zij socialistische burgers zouden worden.

De Voogd weet waar hij het over heeft, want hij schreef eerder met René Couperus de Atlas van Afgehaakt Nederland. Een buitengewoon verhelderend rapport over de verdeling van politieke voorkeuren in  ons land. Het land is, zo laat de atlas zien, op een complexe wijze ongelijk verdeeld. In het zuiden van het land zijn de anti-establishment partijen relatief sterk. Deze vertegenwoordigen de kiezers die De Voogd aanduidt als afgehaakten. Afgehaakten, vooral mensen met een laag inkomen en een dito opleiding, voelen zich niet meer gehoord door en betrokken bij politiek en maatschappij. 

Voor deze mensen dus geen Rieu, maar wel de Maastrichtse artiest John Tana. Zo bleek mij onlangs tijdens een onvergetelijk optreden van Tana in het Theater aan het Vrijthof. Een compleet ander publiek dan bij André Rieu. Jong en stokoud, alle sociale klassen bij en door elkaar. Ik heb geen systematisch onderzoek gedaan, maar had sterk de indruk dat óók inwoners van parochiewijken een kaartje hadden weten te bemachtigen.

Hoe wrang is het dan dat juist de partij die zegt voor deze groep mensen op te komen, in het nieuwe kabinet-Schoof de cultuursubsidies heeft afgeschaft.

Paul Strijp, 13 juli 2024

Shit, gaat dat klimaat van Bordeaux aan onze neus voorbij

Eigenlijk was dat altijd een foute gedachte. Een beetje stiekem ook wel. De gedachte dat het toch wel prettig is als wij ooit, ooit, als de klimaatverandering haar werk heeft gedaan en de wereld onomkeerbaar is opgewarmd met alle nare gevolgen van dien, dat we dan hier in Nederland het klimaat hebben dat nu in de Franse stad Bordeaux heerst. Subtropisch, een groot deel van het jaar flaneren langs de boulevard, wie wil dat nou niet?

Die foute gedachte torsen we waarschijnlijk niet langer met ons mee. Klimaatwetenschappers zijn bezorgd, zo meldde RTL Nieuws gisteren. Wat is er aan de hand? Door de klimaatverandering zal een belangrijke zeestroming die ons land voorziet van warme lucht, in kracht afnemen. Of misschien wel helemaal stilvallen. Met een temperatuurdaling van drie tot vijf graden. Nog allemaal niet zeker, maar wel een reëel scenario. Niks meer aan te doen? Jawel, zeggen diezelfde wetenschappers. De uitstoot van broeikasgassen nog sneller terugdringen. Nou, dan weet je één ding zeker: dat gaat niet gebeuren, de mens is hardleers.

De natuur neemt wraak op de mens. Dat doet zij in een tragedie. Met overstromingen, droogte en verzengende hitte. Maar inmiddels laat de natuur die tragedie vergezeld gaan van een komedie. Vijf graden kouder als straf. Terwijl wij ons zo op dat klimaat van Bordeaux verheugd hadden. Dat is toch gewoon lachen?

Paul Strijp, 13 juli 2024

Groeten uit Denemarken (9): Geen armoede, geen onderhoud?

Het zal toch geen uiting van collectieve armoede zijn? Deze vraag schoot regelmatig door me heen. Bij het zien van zoveel huizen in Denemarken waarvan het buitenschilderwerk slecht of niet onderhouden is. In het begin kun je zo’n observatie moeilijk plaatsen. Zal wel toeval wezen. Maar na een paar weken trek je de conclusie dat het dat niet is. Geen toeval dus. Daarvoor is de schaal te groot.

En ook geen collectieve armoede. Want die bestaat in Denemarken niet. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek kent dit land samen met Finland het laagste aandeel armen. Minder dan één op de tien personen. De afstand tussen de hoogste en laagste inkomens is in deze landen het kleinst van heel Europa.

Misschien is het aandeel eigen woningbezit wel klein. Want mensen met een eigen woning onderhouden deze beter dan huurders. Of misschien hechten Denen in zijn algemeenheid wel minder aan de  materiële staat van hun objecten? Dat zou goed kunnen, mij viel namelijk ook op dat veel wegen slecht onderhouden zijn. Maar dat zou ook zo maar kunnen samenhangen met een mogelijk slechte financiële positie van gemeenten. Wie zal het zeggen?

Ik sta voor een raadsel. Wat zou de oorzaak kunnen zijn?

Paul Strijp, 12 juni 2024

Groeten uit Denemarken (8): Heimwee naar de Nederlandse horeca

 

café-restaurant op een Deens Waddeneiland

De Denen vieren het leven binnenshuis. En niet buiten. Dus niet in de publieke ruimte. Na drie weken door Denemarken te hebben gereisd, is dat mijn conclusie.

Denen zoeken de gezelligheid en intimiteit in eigen kring. Ze hebben daar zelfs een speciaal woord voor, hygge. Ik ben daar nooit getuige van geweest en heb daar dus ook geen gevoel bij. Maar ze zullen het vast goed hebben met elkaar, want ze worden er erg gelukkig van.

Daar staat tegenover dat de openbare ruimte niet bepaald gezellig is. Vooral niet in het uitgestrekte landelijk gebied, dus buiten de steden. In Zuid-Jutland bijvoorbeeld. Ruim opgezet, maar in de dorpen en stadjes voel, zie of hoor je vrijwel geen stedelijk of sociaal weefsel. Hier en daar een voorziening zoals een supermarkt. Maar buurthuizen, café's, restaurants of terrassen heb ik niet of nauwelijks gezien. Effect op mij: ik ontwaar weinig samenhang en ervaar evenveel warmte.

En Kopenhagen dan? Daar heb je toch Nyhaven? Is dat dan geen gezelligheid? Mwahh, het is maar net wat je zoekt. Nyhaven valt in de categorie: heel veel terrassen bij, naast en dus dicht op elkaar. Een beetje zoals bij ons het Leidseplein. Voor het overige is Kopenhagen zeker niet ongezellig. Zij het dat je voor die gezelligheid voor een groot deel aangewezen bent op ijssalons en terrassen van hotels. Toch net even van een andere orde dan een bruin café.

Nyhavn, Kopenhagen

Tot mijn eigen verbazing, ik had dat dus niet verwacht, verlang ik naar het Nederlands café, terras of restaurant.

Misschien zijn het wel communicerende vaten. Hoe gezelliger mensen het binnen met elkaar hebben, hoe minder sfeervol het buiten is.

Paul Strijp, 12 juni 2024