Impressionistische vloedgolf

 

Een warme vloedgolf die over je heen rolt, een golf van impressionistische topkunst. Zo voelt het betreden van Musée d'Orsay in Parijs. Om precies te zijn de vijfde verdieping van dat museum aan de Seine. Je doorvoelt de essentie van deze stroming. Een essentie die ergens omschreven wordt als de weergave van het tijdloze. Het tijdloze van de stations, op de brede lanen, in de café's, langs de oevers van de Seine. Daarbij speelden deze kunstenaars ook nog eens met het licht en de seizoenen.

De impressionisten van het eerste uur waren Paul Cézanne, Edgar Degas, Claude Monet, Berthe Morisot, Camille Pissaro, Auguste Renoir en Alfred Sisley. Deze groep was niet op zijn mondje gevallen. Weigerde de Parijse Salon, de groep die de invloedrijke kunsttentoonstelling organiseerde, om hen uit te nodigen? Dan hielden zij toch gewoon zelf een expositie. Dat deden zij maar liefst acht keer.

Het zijn vooral Cézanne, Degas met zijn beeldhouwwerk, Monet en Renoir die in het d'Orsay tentoon worden gesteld.

Pierre Auguste Renoir, Fillette au chapeau de paille, rond 1908

Claude Monet, Nymphéas bleus, 1916 - 1919

Claude Monet, La Rue Montorgueil, fête du 30 juin 1878, 1878

Pierre Auguste Renoir, Bal du moulin de la Galette, 1876

De eerste kamer op die vijfde verdieping is gewijd aan twee neo-impressionisten. Paul Signat en Georges Seurat. Hun werk kenmerkte zich door de wetten van de wiskunde. Zij werden ook wel pointillisten genoemd. Op uitnodiging van Pisarro sloten zij aan bij de laatste expositie van de impressionisten. 

Paul Signac, le Démolisseur, tussen 1897 en 1899

Oh ja, de tijd ontbrak om ook nog de werken van de postimpressionisten te bewonderen. Zoals Van Gogh en Gauguin. En op de terugweg naar Gare du Nord passeerden we het woonhuis van Seurat. Aan de Boulevard de Magenta, huisnummer 110.

Maar dat laatste is een onbetekenend detail dat niet mag ontbreken.

Paul Strijp, 30 september 2023 

Schimmels, om van te houden

Eigenlijk zijn ze nooit serieus genomen. Door biologen niet, door niemand niet. Maar ja, wat wil je? Ze passen ook niet in de classificatiesystemen voor dieren en planten. En verder roepen ze natuurlijk weerzin op. Bijvoorbeeld als ze op je teennagels zitten. We hebben het over schimmels.

Melrin Sheldrake, bioloog, schrijver en muzikant, brak met deze traditie. Hij schreef een fascinerend boek over schimmels. Waarom fascinerend?

Omdat Sheldrake beschrijft hoe schimmels, ondanks het ontbreken van hersenen, geavanceerde en complexe problemen kunnen oplossen. En hoe zij in staat zijn om met hun zintuigen hun omgeving  waar te nemen. Schimmels zijn informatieverwerkende, hersenloze wezens. Ooit van deze paradox gehoord?

Fascinerend omdat Sheldrake laat zien hoe schimmels kunnen bijdragen aan de oplossing van onze milieuproblemen. Zij zijn namelijk dol op de vieze omgevingen die mensen achterlaten. Die breken zij af. Schimmels zijn meesters in afbraak, in de ontbinding. Maar ook weer niet te beroerd om daarna iets nieuws op te bouwen. Zoals een bouwmateriaal dat is gemaakt van de buitenste laag van een speciaal soort paddenstoelen. Dat kan grafiet in lithiumbatterijen vervangen.

Ook fascinerend omdat Sheldrake duidelijk maakt dat schimmels echte netwerkers zijn. Het bindweefsel waaruit zij bestaan, mycelium geheten, kent géén centrale aansturing of planning. Aantrekken en afstoten van andere onderdelen lijkt vanzelf te gaan. Mycelium-netwerken zijn flexibele netwerken. 

Maar het belangrijkste van alles. Planten, dieren en mensen zijn afhankelijk van schimmels. Zonder schimmels geen leven op aarde. Zo zorgen zij voor het transport van stoffen tussen planten. Voeding en water bijvoorbeeld. De op schimmel gebaseerde antivirale stoffen kunnen de teruggang van bijenpopulaties stoppen. En paddenstoelen die de stof psilocybine produceren, kunnen door geestverruimende effecten op ons bewustzijn psychiatrische aandoeningen van mensen verminderen.

Je zou bijna van schimmels gaan houden.

Paul Strijp, 22 september 2023 

De de-mythologisering van ons eigen ongeluk

 

'Het verschil in geluk wordt steeds meer een kwestie van wat je er zelf van maakt. Van levenskunst.'

'We zijn langzaam maar zeker gelukkiger geworden en ik verwacht dat die lijn nog wel even blijft stijgen. (...) In Nederland zie je dat gemiddeld iedereen gelukkiger is geworden, maar de winst zit meer bij mannen dan bij vrouwen. Hoe dat komt, weten we niet precies.'

'Een van de voorwaarden voor een gelukkig leven is dat je geaccepteerd wordt, in elk geval door je moeder.'

'Goede ambtenaren blijken zelfs een belangrijkere voorspeller van geluk dan welvaart.'

'Je moet ook niet onderschatten dat alle problemen die in de krant staan (zoals die over de toeslagenaffaire, toevoeging van ondergetekende), uiteindelijk in veel gevallen leiden tot verbetering. Al jammerend houden we de samenleving op peil.'

'Sinds de jaren zeventig heeft de psychotherapie zich enorm ontwikkeld, er bestaat meer en beter aanbod en er wordt steeds meer gebruik van gemaakt. Daardoor is het aantal zeer ongelukkige mensen verminderd. (...) hoe meer psychiaters en psychologen een land heeft, hoe gelukkiger de mensen zijn. Het is net als met dokters. Hoe meer dokters in een land, hoe langer de mensen er leven.'

'De sociologie leeft van sociale problemen. En verdomme, uit onderzoek naar geluk bleek dat veel mensen gewoon gelukkig zijn. Uit mijn onderzoek bleek ook nog eens dat inkomensongelijkheid niet problematisch is voor geluk.'

'Bij ons, met een prima pensioenvoorziening en goede gezondheidszorg, zie je een lichte U-curve gedurende het leven. Daarin zitten jonge ouders op de bodem, die zijn het minst gelukkig. Op dat punt in je leven word je overbelast, en zit je redelijk vast aan je zorgtaken, je hypotheek. (...) Vanaf een jaar of 50 verandert dat. De carrière is gemaakt, de kinderen worden groter, de hypotheek is misschien al afbetaald. (...) Dan blijft het geluk nog redelijk stijgen tot je 70ste. Op een gegeven moment krijg je te maken met ouderdom en ziekte, zoals ik. Dat drukt de pret, maar minder dan je zou denken.'

'Tot mijn verbazing maakt het feit dat ik ongeneeslijk ziek ben me weinig uit. Dat verbaast me echt.'

Soms heb je dat weleens. Niet vaak, maar een enkele keer. Dat je in een artikel elke alinea wilt onderstrepen. Je betrapt jezelf onophoudelijk op uitspraken als 'interessaaaaant' of 'jeetje, inderdaad, geweldig, dat is zo'.

Vandaag zo'n artikel in de Volkskrant. Een demythologiserend -of dan in elk geval een hoogst relativerend- vraaggesprek met Ruut Veenhoven, de internationaal vermaarde geluksprofessor. Officieel hoogleraar 'sociale condities voor menselijk geluk'. Waarom de-mythologiserend? Omdat hij een groot aantal vooronderstellingen naar het rijk der fabelen verwijst. Zoals de gedachte dat we door social media en het bijbehorende gepolariseerde maatschappelijke klimaat, steeds ongelukkiger worden. Of dat we door onze zorgen over de klimaatverandering steeds meer in de put raken. En ook de boodschap van veel reclame-uitingen waarin jonge gezinnetjes hun geluk niet op kunnen, verdient een stevige nuancering.

Op zichzelf is zijn boodschap niet helemaal nieuw. Het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) laat ons al vele jaren weten dat de stemming in ons land zich het best laat omschrijven als: met mij gaat het goed, maar met de samenleving helemaal verkeerd. Dat neemt niet weg dat het goed is om deze boodschap ook nog eens op een andere manier uiteengezet te krijgen. We weten van gekkigheid eigenlijk niet hoe gelukkig we zijn. En hoe goed we het hebben in dit land. Bewonderenswaardig ook hoe Veenhoven zijn eigen ziekte draagt.

Tot slot. Nooit geweten dat ambtenaren zo veel bijdragen aan ons geluk.

Paul Strijp, 2 september 2023

Scheren met Gilette Fusion 5 van Jumbo is alléén voor de rijken

Het inflatie-spook waart nog steeds door Nederland, het leven is fiks duurder geworden. We zijn inmiddels gewend aan de gestegen prijzen van bijvoorbeeld levensmiddelen. En toch stuit je soms op een prijs waarvan je denkt: dit kan toch niet waar zijn?

Zoals die voor de scheermesjes van het merk Gilette Fusion 5 bij de Jumbo. Zonder blikken of blozen liggen die in het schap voor méér dan vijf euro per stuk. Een zoektocht op internet leerde dat deze mesjes bij andere aanbieders goedkoper zijn. Het blijft allemaal veel geld voor een scheermesje, maar goed, Gilette, dan heb je ook wat. Dacht ik.

‘Goh, waarom heb jij je vandaag niet geschoren?’, zo kreeg ik onlangs te horen. Mijn reactie was ietwat korzelig. Niet geschoren, niet geschoren, wat nou? Vanochtend heb ik mij nog geschoren met een gloednieuw mesje van Gilette Fusion 5. Maar verdraaid, als ik eerlijk ben ..... ik voelde de stoppeltjes op mijn gezicht. Hoe kon dat nou?

Ik ging erop letten en stelde vast dat zo'n mesje bij één keer scheren per dag, ongeveer vijf dagen meegaat. En dan is het bot. Gewoon hartstikke bot, op, pijnlijk in het gebruik. De berichten op internet waren iets optimistischer, die spreken van wel zes of zeven dagen. Dat is nog steeds aanzienlijk korter dan de gemiddelde levensduur van mesjes van andere merken. Kort en goed. Een scheerbeurt met een mesje van Gilette Fusion 5 kost ongeveer één euro per keer. Dat is een paar honderd euro op jaarbasis.

Een slotvraag in de geest van Louis van Gaal. Ben ik nu zo ouderwets dat ik de hedendaagse prijsontwikkelingen niet meer kan volgen? Of is een scheermesje Gilette Fusion 5 bij Jumbo inderdaad gewoon exorbitant duur?

Paul Strijp, 23 juli 2023

Moet dat nu echt, zo'n fietshelm?

 

Bij iedereen hoorde je eenzelfde reactie. 'Ja, dat is een goed en verstandig idee. Maar om daar nu aan te beginnen?'. Er was ook een afwijkend geluid hoorbaar. Eén iemand reageerde met de woorden: 'Dank voor je inspirerend verhaal. Ik ga de helm ook dragen, dan begrijpen mijn kinderen beter waarom ik dat aan hun vraag. Bovendien, als iedereen dat doet, dan komt de beweging van onderop. En hebben we geen wetgeving nodig.'

Wat was er aan de hand? De afgelopen week liet ik een aantal mensen weten dat ik een voornemen had omgezet in een actie. Ik draag voortaan standaard een fietshelm. Niet alleen op de race-, maar ook op de gewone fiets voor de kleine afstanden door de stad. De aanleiding? Aanhoudende berichtgeving over de risico's van het fietsen zonder helm, zie bijvoorbeeld dit pleidooi van een neuroloog. Aangevuld met de persoonlijke ervaringen van onze dochter die stage liep op de afdeling 'neurologie'. 'Pap, je wilt niet weten wat wij daar elke dag meemaken. Jonge mensen die zonder helm veel te hard gereden hebben op een elektrische fiets. En die met blijvend hersenletsel door het leven moeten.' Mijn persoonlijke observaties maakten de aanleiding compleet. Amsterdam is een levensgevaarlijke fietsstad geworden.

Het moet gezegd, de acceptatiefase heeft ook bij mij even geduurd. Je staat in je pak en wilt naar je werk. Moet dat nu echt, zo'n ding op je hoofd? Met welk kapsel kom je wel niet aan op kantoor? En de kans op een ongeval is toch heel klein?

Dat iedereen zijn eigen afweging moge maken. Misschien kunt u daarbij uw voordeel doen met deze overpeinzing.

Paul Strijp, 16 juli 2023

Europa moet Sint Antonius aanroepen

 

Op een en dezelfde dag twee ervaringen die op het eerste oog niets met elkaar te maken hebben. Maar ervaringen waarvan je aan het einde van diezelfde dag zegt: dit kan toch geen toeval zijn?

Vandaag een bericht in NRC Handelsblad over de grote Europese onverschilligheid. De essentie? Europese landen reageren nauwelijks nog op de grote scheepsramp bij Griekenland. Een ramp waarbij tussen de 400 en 750 migrantendoden te betreuren vielen. Dit keer vooral veel vrouwen en ongeveer 100 kinderen. Ook minister-president Rutte vond het niet meer de moeite waard om een tweet de wereld in te slingeren. Is Europa gewend geraakt aan verdronken migranten, vraagt de krant cynisch.

Een bezoek aan de basiliek Sint-Antonius in Padua voerde langs het graf van de gelijknamige heilige. Gestorven in 1231 in dezelfde stad. De heilige aan wie de popgroep Rowwen Hèze nog een muzieknummer heeft gewijd.

Antonius is de patroon van onder meer de schipbreuk, van vrouwen en kinderen.

Wat moet er gebeuren om de Europese onverschilligheid af te werpen? Zou de voorzitter van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen, er niet goed aan doen om de heilige Sint Antonius aan te roepen? Of om met haar commissie Padua te bezoeken?

Misschien dat dergelijke acties nog enige aandacht trekken.

Paul Strijp, 17 juni 2023

#europeancommission #nrchandelsblad

Beren op de weg

'Een fijne vakantie gewenst'. Een licht ironische wens die ik een paar maanden geleden van een familielid ontving. Waarom ironisch? Omdat de wens vergezeld ging van een nieuwsbericht. In Trentino, een autonome regio in het noorden van Italië, was een jogger door een beer aangevallen, met dodelijke afloop. En laten wij onze zomervakantie nu net in deze regio geboekt hebben. Vreselijk tragisch verhaal natuurlijk, gruwelijke dood. Maar deze tragiek hoort bij het leven, dacht ik nog, wij zouden hier van onze welverdiende vakantie gaan genieten. En dat joggen door het bos, dat moesten we dan maar even niet of ergens anders gaan doen.

Bij aankomst bleek ons huisje behoorlijk geïsoleerd te liggen in de bossen van Val del Sole. Na de eerste nacht vatte ik het plan op me eens wat verder te verdiepen in het gebied waar wij zaten. Ik herinnerde me het bericht van dat familielid en vroeg me af: goh, waar zou dat ongeluk met die jogger eigenlijk zijn gebeurd? Het was alsof mijn hart stilstond. Dat was precies 1,3 kilometer verderop. En hier zaten we dan, in dat prachtige huisje, geïsoleerd in de bossen. Als je hier 'mama' riep, was er werkelijk niemand die je hoorde.

Onwillekeurig begon ik te Google-en, dat ging vanzelf, het was alsof ik hiervoor niet eens opdracht hoefde geven. In nauwelijks tien minuten had ik mij ervan vergewist dat de beren-populatie in het gebied gestaag groeide, dat er nu maar liefst 100 beren leven en dat de kans op een ontmoeting van een mens met één van die lieverdjes 'reëel' is. Het dorpje is nog steeds in rep en roer en de autoriteiten verklaren de huidige situatie niet onder controle te hebben. Van lieverlee hebben zij maar een commissie ingesteld die moet adviseren. Dat kan dus nog wel even duren, een commissie, dat zal in Italië vast niet sneller gaan dan in ons land. Maar niet getreurd. Er is een handleiding 'wat te doen als ik een beer tegenkom?' en bij de outdoor-shop kun je zelfs beerspray kopen.

Prachtige voorzorgsmaatregelen allemaal. Deze konden niet verhinderen dat het vooruitzicht van een ontspannen vakantie verdween als sneeuw voor de zon. Zag ik mijzelf elke dag mijn spray in de rugzak doen? Ook kwamen er allerhande morele beren-dilemma's in me op. Had de verhuurder van het huisje ons ook niet moeten wijzen op deze situatie? Of valt dit allemaal onder de verantwoordelijkheid van de huurder?

Ik gunde mezelf geen tijd om deze dilemma's te verkennen, we hebben een vakantie nog nooit zo subiet afgebroken.

Paul Strijp, 15 juni 2023

Naschrift

Toeval of geen toeval, de dagen na de publicatie van deze overpeinzing verschenen de volgende berichten in de media.

https://www.nu.nl/300985/video/beer-rent-door-italiaans-dorp-bij-gardameer.html

https://nos.nl/artikel/2479243-man-in-arizona-meegesleept-en-gedood-door-zwarte-beer