Geen versche koffie voor Joden

Pats, die kwam binnen. Fietsen, lachen, spelen, werken. Op zijn Amsterdams. Dat wil zeggen: met lef en humor. En op zijn tijd ook matten, ruzie maken. Dat is het dominante beeld van de tentoonstelling ‘Al die Amsterdamse mensen’ in het Stadsarchief. Met foto’s uit de periode 1935 - 1975. 

En dan plots die foto van Frits Rotgans. Van dat café aan het Amstelveld 21. Zo ging dat dus tussen 1942 en 1944. Niet alleen grootschalige deportaties. Neen, ook heel subtiele uitsluiting. Zeg maar gerust apartheid.

Tja, en na de oorlog ging het leven toch weer gewoon door. Dat is ook de les van deze tentoonstelling.

Paul Strijp, 30 januari 2023

 

Eetcafé 1900 hoort in de Lonely Planet

In dit eetcafé viert men het feest van de diversiteit. Internationale studenten, gezinnen met jonge kinderen die op de barkruk klimmen en nauwelijks met hun koppie boven het buffet uitsteken, tachtigers, Maastrichtenaren en toeristen. Jaren zeventig muziek: Blondie, Boudewijn de Groot, Al Stewart. De gastheer is royaal. Waar glaasjes wijn tegenwoordig tot een bescheiden bodempje beperkt blijven, doet deze man niet kinderachtig. Na twee glazen heb je het gevoel al een hele fles achter de kiezen te hebben. Ook de porties zijn royaal en de kaart is uitgebreid. Geen exquise, maar gewoon heel veel lekkere gerechten.

Beetje Rotterdams, lijkt het wel. Doe maar gewoon dan doe je al gek genoeg. En …. geen stress. Soms moet u misschien wat langer wachten, lees je op de kaart. Maar de uitleg stemt tot tevredenheid: we zijn geen snelbuffet. Ook nog nooit een eetcafé gezien waar zo veel gasten tevreden naar huis gaan. En die tevredenheid ook benoemen. ‘Bedankt, Boy. We hebben een geweldige avond gehad’. Voor Boy zelf is het allemaal niet zo bijzonder. Hij zet gewoon de traditie voort die zijn ouders 35 jaar geleden zijn begonnen. Lekker en gezellig eten voor de buurt tegen een schappelijke prijs.

Dit eetcafé hoort in de Lonely Planet, het vermaarde internationale reistijdschrift.

Paul Strijp, 15 januari 2023

De Amsterdamse Joffers waren niet onder de indruk van Piet Mondriaan

De Amsterdamse Joffers. Een groep vrouwen, allen geboren in de late negentiende eeuw, die geen zin hadden om in het huwelijk te treden. Zes van de acht hielden woord en bleven vrijgezel. Maar wat belangrijker was, deze vrouwen schilderden met elkaar. Voornamelijk stillevens en portretten. Zoals het schilderij van Jacoba Surie (1879 - 1970), geheten ‘Stilleven met pijp en beeldje’.

Een keurige en brave groep dames, zou je zo zeggen. Temeer omdat ze ook nog eens onberispelijk gekleed waren. Maar zo volgzaam waren zij nu ook weer niet. Toen de Rijksacademie in 1895 de mogelijkheid bood om ‘naar levend naaktmodel’ te werken, maakte Coba Ritsema (1876 - 1961) daar maar al te graag gebruik van. Met krijt op papier voltooide zij een academiestudie van een discuswerper. Enige vroege emancipatie was de dames dus niet vreemd.

De Joffers hielden vast aan hun traditionele werkwijze. En gingen niet mee met vernieuwende en abstracte stijlen zoals die van tijdgenoot Piet Mondriaan. Vooral Lizzy Ansingh (1875 - 1959) moest daar niets van hebben. Zij ontwikkelde haar eigen stijl en schilderde poppen met menselijke eigenschappen. Zoals het schilderij ‘De poppen aan ‘t dansen’.

En gevraagd naar haar mening over Mondriaan, draaide Ansingh er niet omheen. ‘Geen groot talent, wat heeft die man veel woorden nodig om zijn schilderijen uit te leggen.’

(Bron: Villa Mondriaan, Winterswijk)

Paul Strijp, 4 januari 2023

Een land dat de omgekeerde vlag tolereert, houdt niet van zichzelf

 

Ze hangen er nog steeds, op talloze plaatsen in het land. De omgekeerde vlaggen. Symbool van de boerenprotesten tegen het stikstofbeleid van het kabinet.

De mogelijkheid om protesten te laten klinken is een groot goed in een democratie. Toch kun je vraagtekens zetten bij deze vorm van protest. Waarom? Omdat de Nederlandse vlag ten diepste onze nationale identiteit weerspiegelt. Net als het volkslied. Daar valt niet mee te spotten. Omgekeerde vlaggen snijden dwars door onze nationale ziel.

De handhavers in ons land zouden de boeren vriendelijk doch dringend moeten verzoeken om die omgekeerde vlaggen te verwijderen. Deze suggestie is niet nieuw, talloze publicisten wezen hier al eerder op. Vergeefs. De omgekeerde vlaggen hangen er nog steeds.

Een land dat de omgekeerde vlag tolereert, houdt niet van zichzelf.

Paul Strijp, 18 december 2022

Telstar is romantiek

Een voorzitter met zelfspot. "Bij Telstar is het al vanaf 1963 weinig rooskleurig”. Voor de goede orde: de betaald-voetbalorganisatie Telstar is in 1963 opgericht. Diezelfde voorzitter is niet te beroerd om de tribunes schoon te maken. En weet en passant Louis van Gaal via zijn vrouw Truus te strikken om Telstar een wedstrijd als hoofdcoach onder handen te nemen.

De lichtmasten van het stadion staan symbool voor de IJmond. Krachtig, onverschrokken. Helaas weigeren zij weleens dienst. Het functioneren van de lampen is dan ook een voorwaarde van de trainer bij zijn contractonderhandelingen. De lampen moeten het doen, anders vertrekt hij. Als voetballer kom je alléén in het eerste elftal als je er in principe niet wilt spelen. Het is namelijk de bedoeling dat je er zo snel mogelijk vertrekt. Een onverhoopte promotie naar de eredivisie zou het einde van de club betekenen. Sportief, financieel noch organisatorisch kan zij dat dragen.

Telstar uit Velsen-Zuid. Een pareltje in het betaalde voetbal. Een club die de binding met de supporters in de IJmond koestert en daar nooit van vervreemdt. Het grote geld is er namelijk niet. Een club die haar maatschappelijke functie niet verzaakt. En die in de rafelranden van het betaald voetbal voortdurend op zoek is naar mogelijkheden om te overleven. Zoals de uitgifte van een parfumlijn, de Frankie Number Six. Vernoemd naar de speler met rugnummer 6.

Bekijk deze documentaire: https://www.npostart.nl/2doc/24-02-2022/BV_101407620

Telstar is geen voetbal. Telstar is romantiek.

Paul Strijp, 18 december 2022

Marco van Basten is een groot voetbal-analyticus

Ze hebben allemaal het hoogste woord. Grossieren in waarheden, twijfelen nooit, kennen geen onzekerheden. De voetbal-analytici op televisie. Hun succesvolle voetbalverleden verschaft deze mensen een vrijbrief om over alle voetbalvraagstukken in dit leven een oordeel te vellen. Soms genadeloos. Zoals Rafael van der Vaart. Die permitteerde het zich onlangs om een ex-collega, doelman Jasper Cillessen, publiekelijk als een ‘naar mannetje’ te kwalificeren. Pats boem, moet kunnen. Collegiale vertrouwelijkheid is kennelijk geen norm.

In dit gezelschap beweegt zich een heroïsche uitzondering. Marco van Basten. De voetbalvirtuoos uit de jaren tachtig en negentig. Die de harten in de nationale competities van Nederland en Italië stal. En die nimmer vergeten zal worden door zijn oogstrelende doelpunt-uit-een-onmogelijke-hoek in de finale van het Europees Kampioenschap in 1988 tegen Rusland. Inmiddels een eerbiedwaardige éminence grise.

Die Marco van Basten dus. Die moest gisteren de vraag beantwoorden of Oranje in de verlenging van de kwartfinale tegen Argentinië niet hetzelfde va banque voetbal had moeten blijven spelen als in het laatste deel van de tweede helft. Zijn antwoord was even nuchter en bescheiden als relativerend. ‘Dat weet ik niet.’

Die Marco van Basten dus. Die ook al eens verklaarde dat hij zichzelf geen goede trainer vond. Een unicum in het wereldje van de voetbal-analytici. Een verademing.

Er moeten meer Marco van Bastens komen. Een heilloze zoektocht, die zijn er niet.

Paul Strijp, 12 december 2022

Het allermooiste voor de allerarmsten

Het woningcomplex moest het allermooiste worden. Vanuit de gedachte dat alléén het allermooiste goed genoeg was voor de allerarmsten. Het Schip in de Oostzaanstraat in Amsterdam, gelegen in de Spaarndammerbuurt. Gebouwd door één van de vermaarde architecten van de Amsterdamse School, Michel de Klerk.

En het allermooiste werd het. Met een universele vormentaal, zodat de arbeiders niet struikelden over ingewikkelde en abstracte mythologische symbolen. De schoonheid van de gebouwen en het nabij gelegen postkantoor moest leiden tot een verbetering van hun maatschappelijke positie. En niet te vergeten tot trots.

Oordeel hieronder zelf of De Klerk daarin geslaagd is. Maar kijk eerst nog even naar de woning hierboven. Een woning op dezelfde locatie maar dan vóór de bouw van het Schip. Die bood plaats aan acht tot tien leden van hetzelfde gezin. De bedstee was voor de ouders, de rest moest zittend slapen op de bank. Met de komst van het Schip verbeterde de gezondheid van de mensen aanzienlijk. Gezondheid zagen zij vanaf toen als een vorm van vrijheid. De wekelijkse controle op het verplichte gebruik van het nabijgelegen badhuis zullen zij vast op de koop toe hebben genomen.

fragment in postkantoor

telefoontoestel in spreekcel voor het hele gezin

Ik kan er geen genoeg van krijgen.

Paul Strijp, 29 november 2022